सानै उमेरमा विशाल हृदयको परिचय दिँदै जियाना, टीकाको दक्षिणा जम्मा गरेर वृद्ध आमालाई खाद्यान्न सहयोग
बिर्तामोड, झापा। परोपकार गर्न ठूलो धनसम्पत्ति होइन, ठूलो र संवेदनशील हृदय चाहिन्छ। अरूको दुःख महसुस गर्न सक्ने मन, अभावमा बाँचिरहेकाहरूको पीडालाई आफ्नै ठान्ने भावना र आफूले पाएको खुसी अरूसँग बाँड्ने उदारता नै मानवताको सबैभन्दा सुन्दर परिचय हो।
यही मानवीय संवेदनाको अनुपम उदाहरण बनेकी छन्, मेची–महाकाली बुहारी संयुक्त आवाजकी केन्द्रीय अध्यक्ष चन्द्रकला काफ्लेकी १४ वर्षीया छोरी जियाना भट्टराई।
सानै उमेरमा सामाजिक उत्तरदायित्व, मानवीय सेवा र परोपकारी भावनाको अनुकरणीय परिचय दिँदै जियानाले यस वर्ष दशैंमा मान्यजनबाट आशीर्वादस्वरूप प्राप्त गरेको टीकाको दक्षिणा जम्मा गरेर एक असहाय वृद्ध आमालाई खाद्यान्न सहयोग गरेकी छन्।
आफ्नो उमेरका बालबालिकाले दशैंमा प्राप्त गरेको दक्षिणा आफ्ना इच्छा र रहर पूरा गर्न खर्च गर्ने समयमा जियानाले भने त्यही रकम अरू कसैको अभाव कम गर्न र दुःखमा रहेकी आमाको मुहारमा मुस्कान ल्याउन समर्पण गरेकी हुन्।
नेपाली हिन्दू संस्कारअनुसार दशैंमा मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वादसँगै दक्षिणा ग्रहण गर्ने परम्परा रहिआएको छ। यही परम्पराअनुसार आफन्तबाट प्राप्त गरेको कुल ४ हजार ५०० रुपैयाँ जियानाले व्यक्तिगत उपभोगमा खर्च नगरी सेवाको माध्यम बनाइन्।
उनले आफूले प्राप्त गरेको दक्षिणा रकमबाट चामल, दाल, तेललगायत दैनिक जीवनमा अत्यावश्यक खाद्यान्न सामग्री खरिद गरी बिर्तामोडमा बसोबास गर्दै आएकी ७० वर्षीया असहाय वृद्ध आमाको घरमै पुगेर हस्तान्तरण गरिन्।
आफ्नो घरको दैलोसम्म आइपुगेकी ती वृद्ध आमाको अवस्था, अभाव र आवश्यकतालाई नजिकबाट नियालेपछि जियानाको कोमल मन सहयोगका लागि अघि बढेको हो। बालसुलभ मनमा उम्रिएको करुणाको भावलाई उनले केवल सहानुभूतिमा सीमित राखिनन्, बरु आफूले सकेको सहयोग गरेर व्यवहारमै मानवताको परिचय दिइन्।
रकमका हिसाबले यो सहयोग सामान्य देखिए पनि त्यसको पछाडि लुकेको भावना, संवेदना र सेवाप्रतिको समर्पण भने अत्यन्त विशाल छ।
सायद आमाको संस्कार, व्यवहार र समाजप्रतिको समर्पणले जियानाको मनमा पनि सेवाको बीउ रोपेको छ।
आफ्नी ममतामयी आमा चन्द्रकला काफ्लेले समाजका लागि गरेको योगदान, त्याग र समर्पणलाई नजिकबाट नियाल्दै हुर्किएकी जियानाले सानै उमेरदेखि अरूको दुःखमा साथ दिने भावना आत्मसात् गरेकी छन्।
उनले केही समयअघि आफ्नो जन्मदिनको अवसरमा पनि परम्परागत तामझामभन्दा फरक ढङ्गले सामाजिक सेवामा योगदान पुर्याएकी थिइन्।
उनको पछिल्लो कार्यले पनि सेवा र परोपकारप्रतिको प्रतिबद्धता क्षणिक नभई जीवनसँग जोडिएको मानवीय संस्कारका रूपमा विकास भइरहेको सङ्केत गर्छ।
चाडपर्व भन्नेबित्तिकै नयाँ लुगा, मीठोमसिनो भोजन, रमझम र उत्सवलाई मात्र सम्झने हाम्रो सामाजिक परिवेशमा जियानाले दशैंको वास्तविक अर्थलाई व्यवहारबाटै उजागर गरेकी छन्। चाडपर्वको खुसी आफूमा मात्र सीमित नराखी अभावमा बाँचिरहेका ज्येष्ठ नागरिक, असहाय तथा विपन्न व्यक्तिसम्म पुर्याउन सकियो भने मात्र उत्सवको खुसी अझ अर्थपूर्ण बन्न सक्छ भन्ने सन्देश उनको यो कार्यले दिएको छ।
दशैंमा प्राप्त गरेको दक्षिणा खर्च नगरी जोगाएर राख्नु र त्यसबाट आवश्यक सामग्री खरिद गरी अर्को व्यक्तिको दुःखमा मलम लगाउनु सामान्य निर्णय होइन।
यसका लागि अरूको पीडा बुझ्ने संवेदनशील मन, आफूले पाएको वस्तु बाँड्न सक्ने उदारता र सानै उमेरमा विकसित सामाजिक चेतना आवश्यक पर्छ। जियानाले यी तीनै गुणको सुन्दर उदाहरण प्रस्तुत गरेकी छन्। उनले वृद्ध आमालाई खाद्यान्न मात्र दिएकी छैनन्, समाजमा अझै पनि अरूको पीडालाई आफ्नै ठान्ने मनहरू जीवित छन् भन्ने भरोसा पनि दिलाएकी छन्।
विशेषगरी बालबालिका र किशोरकिशोरीमा सामाजिक उत्तरदायित्वको भावना विकास गर्नुपर्ने वर्तमान समयमा जियानाको यो कदम प्रेरणाको बलियो स्रोत बन्न सक्छ। बालबालिकालाई महँगो उपहार, विलासी जीवनशैली र व्यक्तिगत उपलब्धिको दौडमा मात्र सीमित नराखी मानवता, करुणा, सेवा र सामाजिक जिम्मेवारीका मूल्य सिकाउन सकियो भने उनीहरू भविष्यका असल नागरिक बन्न सक्छन् भन्ने उदाहरण जियानाले प्रस्तुत गरेकी छन्।
समाजमा रहेका दिनदुःखी, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, असहाय ज्येष्ठ नागरिक र बेसहाराहरूको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सधैँ ठूलो आर्थिक सामर्थ्य आवश्यक पर्दैन। कहिलेकाहीँ कसैले दिएको थोरै सहयोगले पनि अभावमा बाँचिरहेको परिवारलाई ठूलो राहत दिन सक्छ। अझ त्यस्तो सहयोगमा आत्मीयता, सम्मान र मानवीय संवेदना जोडिएको छ भने त्यसको महत्त्व पैसाले मात्र मापन गर्न सकिँदैन।
जियानाले खर्च गरेको ४ हजार ५०० रुपैयाँले उनको आर्थिक सामर्थ्यको प्रदर्शन गर्दैन, बरु उनको हृदयको विशालता र समाजप्रतिको जिम्मेवारीबोधको परिचय दिन्छ। उमेरले उनी भर्खरै १४ वर्षकी छिन्, तर उनको सोचले मानवताको मूल्य बुझ्न उमेरको परिपक्वता होइन, मनको संवेदनशीलता आवश्यक हुन्छ भन्ने प्रमाणित गरेको छ।
सानो उमेरमै अरूको दुःख देखेर मन पग्लिनु, सहयोग गर्न सक्ने उपाय खोज्नु र त्यसलाई व्यवहारमा उतार्नु आफैँमा प्रशंसनीय उपलब्धि हो।
जियानाका यी कलिला पाइला भविष्यमा अझ फराकिलो सामाजिक सेवाको बाटोतर्फ अघि बढून् भन्ने कामना गर्न सकिन्छ। उनको यो उदाहरणले अन्य बालबालिका, किशोरकिशोरी, अभिभावक तथा समाजका सचेत नागरिकलाई पनि आफ्नो वरिपरि रहेका असहाय र अभावमा बाँचिरहेका व्यक्तिहरूप्रति संवेदनशील बन्न प्रेरित गर्नेछ।
आज जियानाले एउटी वृद्ध आमालाई खाद्यान्न सहयोग गरेकी छन्। तर उनको यो सानो कार्यले समाजलाई दिएको सन्देश त्योभन्दा धेरै ठूलो छ—मानवता देखाउन धनी हुनुपर्दैन, सहयोग गर्न उमेरले छेक्दैन र अरूको जीवनमा खुसी थप्न ठूलो अवसरको प्रतीक्षा गर्नुपर्दैन।
आफूले सकेको ठाउँबाट, आफूले सकेको समयमा र आफूले सकेको सहयोगबाट पनि संसारलाई सुन्दर बनाउन सकिन्छ।
दशैंको टीका निधारमा लगाइन्छ, आशीर्वाद शिरमा ग्रहण गरिन्छ र दक्षिणा हातमा थापिन्छ। तर जियाना भट्टराईले यस वर्ष प्राप्त गरेको दक्षिणालाई सेवामा रूपान्तरण गरेर मानवताको अमिट छाप आफ्नो कर्ममा अंकित गरेकी छन्। उनको यो कार्य केवल प्रशंसाको विषय मात्र होइन, परिवार, विद्यालय र समाजले नयाँ पुस्तामा विकास गर्न चाहेको असल संस्कारको जीवन्त उदाहरण पनि हो।
१४ वर्षीया जियानाले देखाएको यो उदारता सानो सहयोगको कथा मात्र होइन, विशाल हृदय, मानवीय संवेदना र सामाजिक उत्तरदायित्वको सुन्दर पाठ हो। यस्ता सुकर्मलाई प्रोत्साहन गर्न सकियो भने समाजमा सहयोग, सहानुभूति र सेवाको भावना पुस्तौँसम्म हस्तान्तरण हुँदै जानेछ। जियानाको यो मानवीय कर्मले एउटी वृद्ध आमाको जीवनमा केही राहत र खुसी थप्नुका साथै अरूको दुःखमा साथ दिनु नै मानव जीवनको सबैभन्दा सुन्दर उपलब्धि हो भन्ने सन्देश दिएको छ।
